Παριανός Αμπελώνας : Μια πρόκληση

Στην συνάντηση με τον προκλητικό τίτλο:

«Ο αμπελώνας της Πάρου, μια πρόκληση».

Δύο θα είναι οι στόχοι των παρεμβάσεων και των ομιλιών μας.

Ο πρώτος αφορά στην προβολή του Παριανού αμπελώνα, στους δημοσιογράφους των περιοδικών που ασχολούνται με την γαστρονομία και το κρασί, προκειμένου να γνωρίσουν τα παριανά κρασιά και τον Παριανό αμπελώνα.

Ο δεύτερος αφορά στην ευαισθητοποίηση της Παριανής κοινωνίας για την προστασία, την ανάπτυξη και την ανάδειξη του Παριανού αμπελώνα. Η συμμετοχή των τοπικών αρχών, εκπροσώπων των παραγωγικών τάξεων, των πολιτιστικών συλλόγων, των τοπικών εφημερίδων και φίλων του κρασιού, θα δώσει την ευκαιρία να ακουστούν προβληματισμοί και να δημιουργηθεί μία δυναμική για τις επόμενες δράσεις. Και πιο να ’ναι το ζητούμενο;

Μπορεί ο Παριανός αμπελώνας και η ευρηματική διαχείρησή του να δημιουργήσουν ένα νέο τύπο τουριστικής ανάπτυξης που θα αξιοποιεί κατά τον καλύτερο τρόπο το κρασί τα τοπικά αγροτικά προϊόντα, την τοπική γαστρονομία, την πολιτιστική κληρονομιά του νησιού μας και τη μοναδικότητα του αμπελουργικού τοπίου; Ιδού η πρόκληση και το στοίχημα.

Η πρόκληση που θα θέσουμε σήμερα δεν είναι κάτι που αφορά μόνο την Πάρο. Παρόμοιους και παραπλήσιους προβληματισμούς αναπτύσσουν διάφορες περιοχές όχι μόνο του Αιγαίου και της Ελλάδας αλλά όλης της Μεσογείου. Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον να γνωρίσουμε όχι μόνο τις σκέψεις τους αλλά και τις δράσεις τους.

Ας περιγράψουμε λοιπόν το ταξίδι μας. Πρώτα θα ταξιδέψουμε στον κόσμο του αμπελιού και του κρασιού. Ακολούθως θα εντοπίσουμε τα αδιέξοδα του υπάρχοντος τύπου τουριστικής ανάπτυξης. Στον δρόμο μας θα συναντήσουμε μια πρόταση για την δημιουργική σύνθεση του Οίνου και του Τουρισμού με την μορφή του Οινοτουρισμού. Τέλος θα δούμε πως όλα αυτά μπορούν να εφαρμοστούν στο νησί μας, την Πάρο.

Το κρασί

Τα τελευταία είκοσι χρόνια μια μεγάλη επανάσταση συντελείται στο χώρο του ελληνικού κρασιού. Συνεταιρισμοί, μεγάλοι παραγωγοί αλλά και ένας μεγάλος αριθμός μικρών παραγωγών αξιοποιούν τις γνωστές αλλά και παραγνωρισμένες ελληνικές ποικιλίες. Επενδύσεις σε νέες φυτεύσεις, σε έρευνα, σε κτηριακές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις αλλάζουν ριζικά τον οινικό ορίζοντα. Τα ελληνικά κρασιά συμμετέχουν σε διεθνείς διαγωνισμούς και κερδίζουν σημαντικές διακρίσεις. Υπολογίζεται ότι σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν πάνω από 500 οινοποιεία εκ των οποίων τα πενήντα είναι επισκέψιμα από τους φίλους του ελληνικού κρασιού. Μεγάλες προσπάθειες γίνονται εκ παραλλήλου για την προβολή όχι μόνο των μεμονωμένων οινοποιείων αλλά και ευρύτερων αμπελώνων είτε ολόκληρων αμπελουργικών διαμερισμάτων. Οι δρόμοι του κρασιού της Μακεδονίας, της Κρήτης και της Πελοποννήσου είναι τρεις σημαντικές προσπάθειες ενός νέου τύπου τουρισμού, του Οινοτουρισμού. Ήδη ο τελευταίος προσπάθησε να οργανώσει και να θεσμοθετήσει το πλαίσιο λειτουργίας του, διοργανώνοντας το πρώτο Συνέδριο Οινοτουρισμού στις 7-6-2008 στην Λήμνο. Κατά τις εξαιρετικές και πολύ γόνιμες διεργασίες που έγιναν εκεί, όπου είχα την χαρά και την τιμή να παρακολουθήσω και να συμβάλω με την εισήγηση μου «Οίνος και Τουρισμός, το χρονικό ενός ειδυλλίου», αναπτύχθηκαν σκέψεις γύρω από το κρασί και το περιβάλλον, το κρασί και την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το κρασί και τον Πολιτισμό, το κρασί και τον Τουρισμό.

Τα αδιέξοδα του ελληνικού τουρισμού

Τα τελευταία δέκα χρόνια, ο παγκόσμιος τουρισμός χαρακτηρίζεται από δύο τάσεις. Η κυρίαρχη τάση είναι η συγκεντροποίηση των μεγάλων τουριστικών tour operator, με αποτέλεσμα αφ’ ενός την αποδυνάμωση των μικρών πρακτορείων (των specialistes) και αφετέρου την ικανότητα 2-3 εταιριών να κατευθύνουν το σύνολο του μαζικού τουρισμού (charter) σε όλο και φθηνότερους προορισμούς και όπου αλλού τους υπαγορεύουν τα συμφεροντά τους. Η δεύτερη τάση είναι η αναδυόμενη τάση των internet users. H χρήση του διαδικτύου για την εξεύρεση του τουριστικού προορισμού ξεκίνησε δειλά-δειλά πριν δέκα χρόνια και σήμερα το 25% της παγκοσμίου αγοράς επιλέγει και κάνει διακοπές ερχόμενη απευθείας σε επαφή με τα ξενοδοχεία και τα μεταφορικά μέσα. Η τάση αυτή, χρόνο με το χρόνο, συνεχώς αυξάνεται και αυτό γιατί μια νέα κοινωνική τάξη με νέα τουριστικά ενδιαφέροντα το χρησιμοποιεί κατά κόρο.

Οι νέες αυτές κοινωνικές ομάδες, μεσαίων εισοδημάτων και υψηλού μορφωτικού επιπέδου, σε αντίθεση με τον μαζικό τουρισμό και τους γιάπηδες που καταναλώνουν φίρμες, επώνυμες μάρκες και απολαμβάνουν την γοητεία της χλιδής και της πολυτέλειας, θέλουν να γνωρίσουν τις λεπτομέρειες πίσω από τις φευγαλέες εικόνες. Οι ψαγμένοι αυτοί περιηγητές, έχουν χρήματα αλλά παράλληλα έχουν ευαισθησίες σχετικά με το περιβάλλον, ανθρώπινα δικαιώματα, τους τοπικούς πολιτισμούς και την πολυπολιτισμικότητα. Τους Bobos, (σύντμηση του bourgeois-boheme) όπως ονομάστηκαν, μια άλλη ονομασία τους είναι ομάδες ενδιαφερόντων ή creatives classes, τους γοητεύουν οι εντυπωσιακές εμπειρίες, οι περίπατοι σε παρθένα μονοπάτια, οι πολιτιστικές κληρονομιές, οι τοπικές κουζίνες, η συναναστροφή με τους ανθρώπους της χώρας που επισκέπτονται, ενώ απεχθάνονται τον εγκλεισμό τους στα άσυλα των all inclussive ξενοδοχείων.

Με βάση τα νέα αυτά δεδομένα της παγκοσμιοποίησης του τουρισμού, είναι προφανές ότι κάθε τόπος πρέπει να κάνει ότι είναι δυνατόν προκειμένου να διαφοροποιηθεί και να προβάλλει τη δική του μοναδική ταυτότητα. Μια ταυτότητα που, παράλληλα με την γενικότερη ποιοτική αναβάθμιση των παρεχόμενων τουριστικών υπηρεσιών, θα πρέπει να εστιασθεί σ’ αυτό που θα αναδεικνύει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του συγκεκριμένου τόπου. H τοπική γαστρονομία (κουζίνα-κρασί) κάθε τόπου δεν αποτελεί μόνον μια έκφραση γευστικής ταυτότητας, μια παράμετρο της πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά είναι ένα σαφέστατο συγκριτικό πλεονέκτημα και μια σημαντική πηγή πόρων για την οικονομία του. Μην μας διαφεύγει ότι το κρασί και εν γένει η γαστρονομία ακόμη και αν δεν είναι το πρώτο κριτήριο επιλογής των επισκεπτών της χώρας μας, είναι το πρώτο κριτήριο αξιολόγησης όμως όταν φεύγουν. Δεν υπάρχει ένας επισκέπτης, ο οποίος θα έρθει στην Ελλάδα, και δεν θα φάει και δε θα πιεί. Είτε έρθουν μισή μέρα, είτε έρθουν δέκα μέρες, εννοείται, θα έχουν μία εμπειρία. Ο στόχος μας είναι αυτή η εμπειρία να είναι όσο το δυνατόν πιο εντυπωσιακή.

Εδώ λοιπόν είναι που ο Τουρισμός και οι τουριστικές επιχειρήσεις έρχονται να συναντήσουν το κρασί και την γαστρονομία.

Από τις αρχές τις δεκαετίας του 1990 όταν δημιουργήθηκε ο ΣΕΤΕ ( Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων) – του οποίου μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου είχα την τιμή να είμαι -είχαν τεθεί οι βάσεις για ένα άλλο τύπο τουριστικής ανάπτυξης. Στην θέση του συμβατικού τουρισμού που στηριζόταν στα τρία S (SUN – SEE – SEX) οι νέοι άξονες θα έπρεπε να στηρίζονται στο τρίπτυχο των τριών Π (Ποιοτητα–Περιβάλλον–Πολιτισμός).

Κρασί και Τουρισμός

Αν για το Κρασί και τους οινοπαραγωγούς, ο Τουρισμός είναι απαραίτητος για τους προφανείς οικονομικούς λόγους (επιπρόσθετα έσοδα στα οινοποιεία, αναγνωρισιμότητα και προβολή των εταιριών, αύξηση των πωλήσεων), για τον Τουρισμό το Κρασί είναι ένας κλάδος που συμβάλλει σε πολύ πιο ευαίσθητους και πολυεπίπεδους τομείς. Στο επίπεδο της Ποιότητας η συμβολή της τοπικής γαστρονομίας είναι προφανής γιατί δίνει ένα βάθος στο τουριστικό προϊόν και μπορεί να δώσει αυτό που λέμε εντυπωσιακές εμπειρίες με σφραγίδα εντοπιότητας σε όλες τις κατηγορίες των επισκεπτών – πελατών.

Στο επίπεδο του Περιβάλλοντος η συνεισφορά του ειδικά στο χώρο του Αιγαίου είναι καθοριστική. Όσο οι αμπελοκαλλιεργητές καλλιεργούν τα αμπέλια τους, φροντίζουν και τις πεζούλες, διατηρώντας έτσι το χαρακτηριστικό τοπίο των νησιών του Αιγαίου όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά από μόχθο και ανθρώπινες παρεμβάσεις αιώνων. Γιατί πρέπει να γνωρίζουμε οτι κάθε ορεινό αμπέλι που εγκαταλείπεται, σε λίγο χρονικό διάστημα καταρρέουν οι ξερολιθιές του, που δεν συντηρούνται πια, προκαλείται διάβρωση και απογύμνωση του εδάφους με αποτέλεσμα την ανικανότητα συγκράτησης και απορρόφησης των νερών της βροχής και την αλλοίωση της φυσιογνωμίας του τοπίου. Του αμπελουργικού τοπίου της Ελλάδας – ειδικά του Αιγαίου – που είναι από τα πιο ενδιαφέροντα του κόσμου.

Στο επίπεδο του Πολιτισμού εκτός από την Life Style διάσταση, την προβολή μας ως ο παλαιότερος τόπος παραγωγής κρασιού στην Μεσόγειο, με πέντε έξι χιλιάδες χρόνια οινικό πολιτισμό και άλλα παρεμφερή επικοινωνιακά και ουσιαστικά επιχειρήματα, κατά την γνώμη μου, υπάρχει και μια άλλη διάσταση, πιο κρίσιμη.

Η επιβίωση και η ανάπτυξη των αμπελώνων ταυτίζεται με την διατήρηση του επαγγέλματος των αμπελοκαλλιεργητών οι οποίοι -μαζί με τους ψαράδες- είναι οι τελευταίοι “φιλόσοφοι”, αυτοί που κατέχουν όσο κανείς τα μυστικά της φύσης, της γης, του κύκλου της ζωής, της αμπελουργίας και οινοποίησης, της πανάρχαιας αυτής τέχνης και τεχνικής. Η σοφία των ανθρώπων αυτών μπορεί να είναι ένα γερό αντίβαρο στις σημερινές νοοτροπίες του καταναλωτισμού και της εφήμερης και πρόσκαιρης επιτυχίας. Οι αμπελουργοί ξέρουν την ζωή, ξέρουν να περιμένουν. Χρειαζόμαστε την γνώση τους.

Με εξασφαλισμένα τα αμοιβαία συμφέροντα Τουρισμός και Οίνος έρχονται να δημιουργήσουν ένα νέο Τουριστικό προϊόν τον Οινοτουρισμό. Ξεκινώντας από τον ορισμό του Οινοτουρισμού, σε γενικές γραμμές μπορούμε να ξεδιπλώσουμε μια ευρεία γκάμα δραστηριοτήτων που δημιουργούνται γύρω από την επίσκεψη τουριστών σε οινοποιεία, αμπελουργικές ζώνες με ότι συμπεριλαμβάνεται μέσα σ’ αυτές (μονοπάτια, μνημεία όλων των ιστορικών περιόδων, αξιοθέατα) και που μπορεί να περιλαμβάνει γευσιγνωσία κρασιών, εκπαιδευτικές ξεναγήσεις, φαγητό, εστίαση, παραμονή και διανυκτέρευση σε καταλύματα, ψυχαγωγικές εκδηλώσεις και οτιδήποτε έχει σχέση με τον πολιτισμό της καθημερινότητας (παραγωγικές διαδικασίες, ήθη, έθιμα, δρώμενα).

Το κομμάτι του οινοτουρισμού τώρα μπορούμε να το δούμε από δύο διαφορετικές σκοπιές, δύο διαφορετικές ταχύτητες. Το ένα κομμάτι είναι να δούμε τον οινοτουρισμό σαν μια εξειδικευμένη μορφή τουρισμού η οποία δίνει εμπειρίες και απευθύνεται σε εξειδικευμένους επισκέπτες (μόνο το 15% από τους 600.000 που επισκέπτονται τα ελληνικά οινοποιεία γνωρίζει από κρασί) Έλληνες η ξένους. Εδώ ο διεθνής ανταγωνισμός είναι οξύς με περιοχές όπως η Γαλλία ή η Ιταλία να βρίσκονται λόγω παράδοσης και οργάνωσης 20 χρόνια μπροστά μας.

Το δεύτερο κομμάτι έχει σχέση με το πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε τα 13 εκατομμύρια αφίξεις που έχουμε, τους τουρίστες που είναι πλάι μας, στα πόδια μας, και τι θα κάνουμε για να τους γνωρίσουμε το κρασί μας και την γαστρονομία μας, σαν επιπρόσθετα συστατικά μιας συνολικής ολικής εμπειρίας του τόπου μας. Και όταν λέμε γνωριμία με το κρασί και την γαστρονομία όπως προείπαμε δεν εννοούμε μόνο την γευστική απόλαυση, αλλά την ολιστική, αυτή που τοποθετεί το κρασί στο επίκεντρο ενός τρόπου διασκέδασης, ενός τρόπου ζωής, ενός πολιτισμού. Οι δύο αυτές αντιλήψεις του Οινοτουρισμού, για τους αδαείς και τους οινόφιλους, για τον μαζικό τουρίστα και τον ψαγμένο δεν πρέπει να λειτουργήσουν αντιθετικά, αλλά συμπληρωματικά. Μην ξεχνάμε ότι οι αδαείς κάποια στιγμή γνωρίζουν, στην συνέχεια γίνονται φίλοι και κάποια στιγμή προκύπτουν τινές εξ αυτών να γίνουν ειδήμονες. Όλοι μας, κάποια στιγμή της ζωής μας, ήμασταν και εμείς άσχετοι με το κρασί. Συνέβη και στον τουρισμό, τα παιδιά των λουλουδιών, οι φοιτητές και οι νέοι με τα σακίδια, που αρκετοί τους λοιδορούσαν, γνώρισαν και αγάπησαν την Ελλάδα και τώρα την επισκέπτονται σαν στελέχη επιχειρήσεων, σαν γιάππις και σαν VIP.

Με την θεσμοθέτηση του Οινοτουρισμού μπορεί να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για την δυνατότητα απορρόφησης κονδυλίων από τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης, για την αναπτυξή του. Δίκτυα ομοειδών επιχειρήσεων, όπως τα οινοποιεία από κοινού, μπορούν να υλοποιήσουν κοινές δράσεις όπως διαφήμιση, προβολή εξασφαλίζοντας οικονομίες κλίμακος. Μία άλλη μορφή οργάνωσης είναι τα business clusters, δηλαδή επιχειρηματικές συστάδες συμπληρωματικών δραστηριοτήτων που στο συνολό τους δημιουργούν υπεραξία. Σ’ αυτήν την λογική, οινοποιεία, παραγωγοί τοπικών προϊόντων, ταβέρνες με τοπική κουζίνα, ξενοδοχεία, πολιτιστικοί σύλλογοι κλπ, κάτω από την ομπρέλα του κρασιού και με καθορισμένες προδιαγραφές ποιότητας μπορούν να διεκδικήσουν ένα τμήμα της νέας αγοράς αλλά και σημαντικές χρηματοδοτήσεις.

Όλα τα νέα σχήματα και τα νέα προϊόντα απαιτούν όμως μια νέα αντίληψη. Μια αντίληψη συνεργασίας, μια αντίληψη διαλόγου όπου η θέση και η αντίθεση επιφέρει την σύνθεση και όχι την ρήξη. Απαιτείται από όλους μας, μια νοοτροπία ομαδικής δουλειάς και συλλογικού σχεδιασμού. Απαιτείται από την κοινωνία των πολιτών, από την αγορά, από τους επιχειρηματίες, από την Τοπική Αυτοδιοίκηση ένα πνεύμα συνεργατικότητας και στοίχισης με πίστη και υπομονή στα νέα δεδομένα.

Και φθάνουμε στο νησί μας την Πάρο.

Τυπικά και ουσιαστικά η Πάρος έχει όλες τις προϋποθέσεις. Οινοποιεία, πανέμορφους αμπελώνες, κρασιά ονομασίας προέλευσης, μοναδικά μονοπάτια, καταπληκτικά αξιοθέατα (μοναστήρια – εκκλησάκια – κατοικιές – ανεμόμυλους – υπαίθρια πατητήρια), τοπικά προϊόντα όπως το μέλι, τυροκομικά, κρέατα, λάδι, κλπ, συμπαθητικά ταβερνάκια με ενδιαφέρουσες γεύσεις, πανηγύρια, την σούμα και τις καζανιές του φθινοπώρου. Όλα αυτά μπορούν να στοιχηθούν πίσω από το κρασί και το αμπέλι και να δημιουργήσουν ένα μοναδικό προϊόν, μια μοναδική ομπρέλα.

Πρέπει όμως να το πιστέψουμε και να σχεδιάσουμε το μέλλον.

Βραχυπρόθεσμα, προωθώντας το Παριανό κρασί στις ταβέρνες, στα εστιατόρια, στα ξενοδοχεία αλλά δημιουργώντας και δράσεις όπως τον Σεπτέμβρη φεστιβάλ Τρύγου και Κρασιού. Προστατεύοντας πολεοδομικά τους υπάρχοντες αμπελώνες.

Μελετώντας τρόπους αναδιάρθρωσης και εμπλουτισμού του παριανού αμπελώνα. Εκμεταλλευόμενοι κίνητρα για τοπικές ποικιλίες. Συνδέοντας τον Τουρισμό των κρουαζιερόπλοιων με το Κρασί. Μεσοπρόθεσμα την συγκρότηση των δρόμων του Κρασιού της Πάρου με όσα παραπάνω προαναφέραμε και τέλος μακροπρόθεσμα την ένταξη μας στους Δρόμους του κρασιού του Αιγαίου, την συνεργασία μ’ άλλους δρόμους και νησιά του Αιγαίου, της Ελλάδας ,αλλά γιατί όχι και της Μεσογείου .

Ο Παριανός αμπελώνας παρ’ όλη την σχετική εγκατάλειψη του, έχει την υπομονή και μας περιμένει. Εμείς θα σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων , στο ύψος του πολιτισμού μας?

Advertisements

0 Responses to “Παριανός Αμπελώνας : Μια πρόκληση”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Αύγουστος 2008
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Ιολ.   Σεπτ. »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

cover4.gif

paros-cover.gif