Αρχαία λατομεία παριανού μαρμάρου

_MG_8913 xx

Τα τελευταία δέκα χρόνια, ο παγκόσμιος τουρισμός χαρακτηρίζεται από δύο τάσεις. Η κυρίαρχη τάση είναι η συγκεντροποίηση των μεγάλων τουριστικών tour operator, με αποτέλεσμα αφ’ ενός την αποδυνάμωση των μικρών πρακτορείων και αφ’εταίρου την ικανότητα  2-3 εταιριών να κατευθύνουν το σύνολο του μαζικού τουρισμού (charter) σε   όλο και φθηνότερους προορισμούς και όπου αλλού τους υπαγορεύουν τα συμφεροντά τους. Η δεύτερη τάση είναι  η αναδυώμενη τάση των internet users. H χρήση του διαδικτύου γιά την εξευρεση του τουριστικού προορισμού ξεκίνησε δειλά-δειλά πριν είκοσι  χρόνια και σήμερα το 25% της παγκοσμίου αγοράς επιλέγει και κάνει διακοπές ερχόμενη απ’ευθείας σε επαφή με τα ξενοδοχεία και τα μεταφορικά μέσα. Η τάση αυτή, χρόνο με το χρόνο, συνεχώς αυξάνεται και αυτό γιατί μιά νέα κοινωνική τάξη με νέα  τουριστικά ενδιαφέροντα το χρησιμοποιεί κατά κόρο. Η νέες αυτές κοινωνικές ομάδες, μεσαίων εισοδημάτων και υψηλού μορφωτικού επιπέδου,  σε αντίθεση με τον μαζικό τουρισμό και τους γιάπηδες που καταναλώνουν φίρμες, επώνυμες μάρκες και απολαμβάνουν την γοητεία της χλιδής και της πολυτέλειας θέλουν να γνωρίσουν τις λεπτομέρειες πίσω από τις φευγαλέες εικόνες. Οι  ψαγμένοι αυτοί περιηγητές, έχουν χρήματα αλλά παράλληλα έχουν ευαισθησίες σχετικά με το περιβάλλον, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τους τοπικούς πολιτισμούς και την πολιτισμικότητα. Τους γοητεύουν οι εντυπωσιακές εμπειρίες, οι περίπατοι σε παρθένα μονοπάτια, οι πολιτιστικές κληρονομιές, η τοπικές γαστρονομίες, η συναναστροφή με τους ανθρώπους της χώρας που επισκέπτονται και απεχθάνονται τον εγκλεισμό τους στα άσυλα των all inclussive ξενοδοχείων.

Με βάση τα νέα αυτά δεδομένα της παγκοσμιοποίησης του τουρισμού, είναι προφανές ότι κάθε τόπος πρέπει να κάνει ό,τι είναι δυνατόν προκειμένου να διαφοροποιηθεί και να προβάλει τη δική του μοναδική ταυτότητα. Μιά ταυτότητα που, παράλληλα με την γενικότερη ποιοτική αναβάθμιση των παρεχόμενων τουριστικών υπηρεσιών, θα πρέπει να εστιασθεί σ’ αυτό που θα αναδείξει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του συγκεκριμένου τόπου στο παγκόσμιο τουριστικό στερέωμα.

_MG_8970 

Η Πάρος έχει ένα μοναδικό πολιτιστικό κοίτασμα παγκοσμίας εμβέλιας. Κι όμως μένει τελείως ανεκμετάλλευτο. Τα αρχαία λατομεία στο Μαράθι.

Στα περίφημα αρχαία λατομεία της Πάρου, που βρίσκονται στο Μαράθι σε απόσταση 5 χλμ. από την Παροικιά, έβγαινε το παριανό μάρμαρο, ξακουστό για την συμβολή του στην αρχιτεκτονική και κυρίως στη γλυπτική των κλασικών χρόνων. Από το εξαίσιο αυτό μάρμαρο κατασκευάστηκαν ο ναός του Απόλλωνα και ο θησαυρός των Σιφνίων στους Δελφούς, ο ναός του Διός στην Ολυμπία, ο ναός του Απόλλωνα στη Δήλο, το μαυσωλείο της Αλικαρνασσού και μοναδικά αγάλματα όπως η Νίκη του Παιωνίου, ο Ερμής του Πραξιτέλη, η Αφροδίτη της Μήλου. Υπολογίζεται ότι το 70% των γλυπτών στις περιοχές που βρέχονται από το Αιγαίο πέλαγος είναι από παριανό μάρμαρο. Τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι η καθαρότητά του, η διαύγειά του και η ικανότητά του να αιχμαλωτίζει το φως, ιδιότητες που δίνουν μία ανεπανάληπτη πλαστικότητα στα γλυπτά έργα. Το βάθος διαφάνειας του παριανού μαρμάρου έφθανε στα 4-7 εκατοστά, ενώ στο αντίστοιχο της Καράρα Ιταλίας δεν ξεπερνούσε τα 2,5 εκατοστά και της Πεντέλης το 1,5 εκατοστό. Η εξόρυξη του μαρμάρου γινόταν με δύο τρόπους. Στα υπαίθρια λατομεία εξαγόταν ο Λευκός Λίθος, κατάλληλος για την κατασκευή ναών και κτηρίων, και από τις υπόγειες στοές με την βοήθεια των λύχνων (φαναριών) εξορυσσόταν ο λυχνίτης, το μάρμαρο της αγαλματοποιίας. Υπολογίσθηκε ότι ο όγκος του λυχνίτη που εξορύχθηκε την αρχαιότητα ξεπέρασε τα 250.000 κυβικά μέτρα.

 

Την περίοδο του Βυζάντιου, κατά την Ενετοκρατία και την Τουρκοκρατία, τα λατομεία αδρανούν και επαναλειτουργούν μετά τη δημιουργία του Ελληνικού Κράτους. Στην αρχή (1840-1857) ο ονειροπόλος πολεοδόμος Σταμάτης Κλεάνθης, ο δημιουργός των πρώτων σχεδίων  της Αθήνας, αναζητά το παριανό μάρμαρο για τις ανάγκες κατασκευής των ανδριάντων της πόλης. Το 1879 αναλαμβάνει τα λατομεία μια Βελγική εταιρία, η οποία δαπανά τεράστια ποσά για την αξιοποίησή τους. Γύρω από τα λατομεία κτίζονται δύο ατμοκίνητα βιομηχανικά κτήρια, ενώ παράλληλα κατασκευάζεται μια σιδηροδρομική γραμμή με βαγονέτα που μεταφέρουν τους μαρμάρινους όγκους στο λιμάνι της Παροικιάς και από εκεί στις αγορές του εξωτερικού. Στις αρχές του 20ου αιώνα η επιχείρηση χρεοκόπησε και το μόνο που μας θυμίζει τη δράση της είναι τα ερείπια των βιομηχανικών κτιρίων, δείγματα μιας ηρωικής εποχής.

Σήμερα ο χώρος των αρχαίων λατομείων είναι εγκαταλειμμένος, το λευκό μάρμαρο του λυχνίτη έχει ολοσχερώς εξαντληθεί.

_MG_8898 

Οι τρόποι αξιοποίησης των αρχαίων λατομείων είναι ποικίλοι. Η δημιουργία ενός πολυδύναμου πολιτιστικού κέντρου, με επίκεντρο την ιστορία του παριανού μαρμάρου και η τοποθέτηση όλων των αντιγράφων των σπουδαιότερων αγαλμάτων, ενω με άλλα οπτικοαστικά μέσα θα μπορούν να προβάλλονται το σύνολο των αρχαίων κτιρίων που κατασκευάστηκαν από αυτό. Σ’ ένα άλλο χώρο να αποτυπωθεί η ιστορία της εξέλιξης των τεχνολογιών εξόρυξής του. Τέλος ένα κέντρο μαρμαρογλυπτικής που θά προσκαλεί μαρμαρογλύπτες από όλο τον κόσμο. Παράλληλα, γύρω από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις του 19ου   οπου θα στεγάσουν τα νέα κτίρια, να κατασκευασθεί ένα δίκτυο μονοπατιών που θα οδηγεί σε όλα τα υπαίθρια λατομεία και στις πιο προσπελάσιμες σπηλιές και στοές δημιουργωντας ένα μοναδικό πάρκο.Ένα άλλο δίκτυο μονοπατιών θα μπορούσε να οδηγεί σε εκκλησιές, μοναστήρια με πιό πρόσφατες εφαρμογές μαρμαρογλυπτικής και θα καταλήγει στις παραλίες φόρτωσης των αρχαίων μαρμάρων (Δρυός, Σάντα Μαρία κ.λ.π.).

000003_2 xx

Η ανάδειξη και η αξιοποιηση των αρχαίων λατομείων είναι ένα εγχείρημα πνοής, ένα έργο πολυεπίπεδο που εμπλέκει όχι μόνο τις τοπικές αρχές αλλά και πολλές κεντρικές υπηρεσίες (Αρχαιολογική, Πολεοδομία)  και υπουργεία (Πολιτισμού, Οικονομικών, Τουρισμού). Είναι προφανές ότι ξεπερνά τις δυνάμεις της τοπικής κοινωνίας της Πάρου, τόσο όσον αφορά την σύλληψη του επιδιωκόμενου έργου σε όλες του τις διαστάσεις, όσο και την υλοποίηση. Άλλωστε η δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου θά έχει όχι μόνο μιά τοπική σημασία αλλά θα υπερβαίνει τα εθνικά όρια και θα έχει μιά διεθνή εμβέλεια που θα φθάνει όχι μόνον μέχρι τους τόπους όπου στο παρελθόν είχαν φθάσει τα παριανά μάρμαρα, αλλά και μέχρι τα σημεία όπου βρίσκονται σήμερα, στά αρχαιολογικά  μουσεία του σύγχρονου κόσμου. Η  παλιοί και οι νέοι δρόμοι του Παριανού Μαρμάρου είναι μιά εξαιρετική ευκαιρία γιά την Πάρο να αναπτύξει δεσμούς με όλες αυτές τις πόλεις και τις περιοχές και με αφορμή τα μάρμαρα να κάνει αδελφοποιήσεις και να συνδεθεί πολιτιστικά και τουριστικά μ’ αυτές δημιουργώντας ένα εξαιρετικό δίκτυο πόλεων. Όπως σημειώνεται και πάρα πάνω, το έργο ξεπερνά τις δυνατότητες της Πάρου. Είναι όμως δική μας η ευθύνη, εμάς των Παριανών να κινητοποιήσουμε όλες τις προσωπικότητες και τους ενδιαφερόμενους που θα καταγράψουν και θα αξιοποιήσουν όλα τα δεδομένα (αρχαιολογικά, πολεοδομικά, ιδιοκτησιακά, νομικά, μελετητικά, προτάσεις αξιοποίησης), υλικό που θα αποτελέσει τη μαγιά γιά κάθε περαιτέρω επεξεργασία.  Οι δρόμοι του Παριανού Μάρμαρου, η ανάδειξη των αρχαίων λατομείων και η αξιοποίηση της γύρω περιοχής, μπορούν να ανοίξουν νέους δρόμους  γιά την πολιτιστική, τουριστική και οικονομική ανάπτυξη της Πάρου. Ήλθε νομίζω η ώρα ο Δήμος της Πάρου να πάρει τις δέουσες πρωτοβουλίες.  Μιά ομάδα πολιτών πρίν δέκα περιπου χρόνια (Χ. Γεωργούσης, Η. Παπαδημητρακόπουλος, Ι. Γκίκας, Σ. Μητρογιάννης, ο υπογράφων, κ.α.) πήραν τις πρώτες πρωτοβουλίες με τελικό αποτέλεσμα ο πολιτιστικός σύλλογος Αρχίλοχος να διοργανώσει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον διεθνές επιστημονικό συνεδριο με θέμα το Παριανό Μάρμαρο όπου και κατατέθηκαν πολύ ενδιαφέρουσες σκέψεις και ιδέες . Είθε αυτή τη φορά η συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και πολιτών να φέρουν κάποια  ακόμα καλύτερα αποτελέσματα που μπορεί να αλλάξουν σημαντικά την εικόνα  του νησιού μας. (δημοσιευμένα στο Παρίων Φως το Μαρτιο του 2008)

000014 xx

Advertisements

1 Response to “Αρχαία λατομεία παριανού μαρμάρου”


  1. 1 τσέπερη μάριον Μαρτίου 1, 2010 στο 6:35 μμ

    Πολύ ωραία τα γράφεις Γιώργο, σε συγχαίρω για τις συγγραφικές σου πρωτοβουλίες. Είσαι σαν το καλό κρασί, οσο παλιώνεις τόσο καλύτερος γίνεσαι!!!
    Ζήτω οι … Κριοί!
    Μάριον


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Νοέμβριος 2009
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Οκτ.   Δεκ. »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

cover4.gif

paros-cover.gif